Güfte Nedir

 Güfte Nedir

Güfte Nedir?

İnsanlar gider, şarkıları kalır.

Güfte, kökeni farsça olan bir kelimedir. Farsça,güften(söylemek) mastarından türemiş olup “söylenmiş söz” anlamına gelmektedir. Güftelerin toplandığı kitaplara ise “güfte mecmuaları” denmektedir. Güfteleri kaleme alan kişilere ise “güftekar” adı verilir. Güfteler genellikle aruz vezniyle yazılmış olan gazel, şarkı, rubai ve kıta gibi manzume yazılardan alınmıştır. Aruz vezniyle yazılmış bir güftenin bestelenmesinde karşılaşılabilecek en büyük güçlük, tef’ ilelerin (aruz vezni) bazen kelimeyi uygun olmayan şekilde bölmesinden kaynaklanır. Bu güçlük makamda uzmanlaştıkça azalacaktır. Hece vezniyle yazılmış güfteler bestelenirken bazı mühim noktalara dikkat etmek gerekir. Çünkü bu sistem sadece hece sayısını göz önünde bulunduran bir sistem olduğu için uzun ve kısa vuruşların belli bir sıraya oturtulup düzen çerçevesinde kurma her zaman mümkün olmayabilir. Bir diğer önemli nokta ise duraklardır. Durakların düzenli bir ahenk içerisinde sıralanması gerekir fakat bu hep mümkün olmayabilir. Bu hatalar zaman zaman güftenin karakteristik özelliğini bozabilir ve ahenksizliği beraberinde getirebilir.

 

Müzik varoluşumuzdan beri bizimle, içimizde, kenarımız da köşemizde, sevincimizde, hüznümüz de. İnsanlar çok eski zamanlardan beri duygularına tercüman olacak çeşitli araçlar aramış. Kimi zaman resimler çizmişler, kimi zaman sesler çıkarmışlar. Seslere birer malzeme gözüyle bakarsak eğer, doğamız sonu olmayan bir sesli malzemedir. Suyun akışı, yaprakların rüzgarla titreşmesi, kedinin miyavlaması, bebeğin ağlaması… İlk insanlar sesleri avcılıkta ve haberleşmede kullanmışlar. Farkında olmadan seslere oktavlarına göre de anlamlar yüklemişler. Gök gürültüsü gücün simgesi, fırtınalar kötü ruhların sesi, denizin köpürmesiyle çıkan sesi tanrıların öfkesi olarak yorumlamışlar. Sonraki zamanlarda bu sesler yerini insan sesleriyle paylaşmış. Bu yolla ayinler ve ninniler doğmuş. İnsanlar artık sadece notalarla ve çeşitli aletlerle çıkardıkları seslerle yetinmeyip, eserlerinin üzerine ahengine uygun sözler eklemeye başlamışlar. Yani demem o ki bu sözler, bizim şimdiki zamanlarda ‘şarkı sözü’ olarak adlandırdığımız güftelerdir. Besteyle yolu kesişen güfte, artık yolları ayrılamaz birer sevgili olmuşlardır.

 

Türk sözlü musikisine ait eserlerin birçoğunda en geniş alanı aşk kapsamaktadır. Bazen hakiki bazen mecazi aşkı ve aşkın neden olduğu halleri en küçük ayrıntısına kadar lirik bir üslupla işlenmiştir.

Yusuf; u kaybettim Kenan ilinde

Yusuf bulunur, Kenan bulunmaz

Bu aklı fikr ile Leyla bulunmaz

Bu ne yaredir ki çare bulunmaz

Aşkın pazarında canlar satılır

   -Yunus Emre

Günümüzde edebi değer taşıyan, şiirin muazzam ahengini mısralara yansıtabilen, güzel ve veciz ifadelerin bulunduğu güftelerle çok nadir rastlaşılır. “Şarkı sözü yazarı” adı verdiğimiz kişilerin yazdığı, sanattan, estetikten mahrum ve ticari amaçlar güdülerek yazılıp seçilmiş güfteler olarak sunulmaktadır. Bu güfteler “hafif müzik” denilen türle kullanılmakla beraber zaman ilerledikçe Türk musikisini tehdit eder konuma ulaşmıştır.

 

Related post

Genel

Kadr Kimdir